Vì sao hai máy đo đường huyết cho kết quả khác nhau?

Sự khác biệt có thể xuất phát từ độ chính xác của thiết bị, chất lượng que thử, cách lấy mẫu máu, tình trạng tay trước khi đo hoặc việc hai máy sử dụng công nghệ hiệu chuẩn khác nhau.

Hai máy đo đường huyết khác nhau có thể lệch bao nhiêu là bình thường?

Máy đo đường huyết tại nhà không cho kết quả tuyệt đối giống xét nghiệm tại phòng xét nghiệm. Các tiêu chuẩn đánh giá độ chính xác cho phép thiết bị có một khoảng sai lệch nhất định so với giá trị tham chiếu.

Thông thường, mức chênh lệch khoảng vài phần trăm đến khoảng 15% có thể xuất hiện trong điều kiện đo đúng kỹ thuật. Ví dụ:

·         Nếu đường huyết thực tế khoảng 100 mg/dL, một máy có thể cho kết quả xấp xỉ 85–115 mg/dL

·         Nếu đường huyết khoảng 200 mg/dL, sự khác biệt giữa hai lần đo có thể lớn hơn về giá trị tuyệt đối

Vì vậy, hai máy đo cùng một mẫu máu không nhất thiết phải hiển thị cùng một con số.

Điều cần quan tâm không chỉ là một lần đo lệch nhau, mà là:

·         Mức chênh lệch có lặp lại nhiều lần hay không

·         Chênh lệch có làm thay đổi quyết định xử trí hay không

·         Kết quả có phù hợp với triệu chứng và xu hướng đường huyết thực tế hay không

Vì sao hai máy đo đường huyết cho kết quả khác nhau?

Khác biệt về sai số kỹ thuật của từng máy

Mỗi máy đo đường huyết có giới hạn sai số riêng do:

·         Cảm biến điện hóa trong que thử

·         Thuật toán xử lý tín hiệu

·         Cách hiệu chuẩn thiết bị

·         Chất lượng linh kiện

Ngay cả hai máy cùng thương hiệu cũng có thể cho kết quả hơi khác nhau.

Máy đo đường huyết được thiết kế để theo dõi xu hướng đường huyết hằng ngày hơn là thay thế hoàn toàn xét nghiệm định lượng trong phòng xét nghiệm.

Que thử có thể làm thay đổi kết quả

Que thử là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn đến độ chính xác.

Các vấn đề thường gặp gồm:

·         Que thử hết hạn

·         Que thử bị ẩm hoặc bảo quản không đúng cách

·         Que thử không tương thích với máy

·         Lọ que thử mở quá lâu

·         Lấy máu không đủ thể tích yêu cầu

Khi que thử bị ảnh hưởng, máy có thể vẫn hoạt động bình thường nhưng kết quả không còn đáng tin cậy.

Kỹ thuật lấy máu ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả

Một số sai sót trong thao tác có thể khiến hai máy cho kết quả khác nhau:

·         Tay còn dính đường, thức ăn hoặc hóa chất

·         Ép bóp ngón tay quá mạnh khi lấy máu

·         Giọt máu đầu tiên bị ảnh hưởng bởi dịch mô

·         Lấy lượng máu không đủ

·         Đo ở các ngón tay khác nhau với tuần hoàn khác nhau

Đặc biệt, nếu tay chưa được rửa sạch sau khi tiếp xúc với thực phẩm chứa đường, kết quả có thể cao giả.

Thời điểm đo khác nhau dù chỉ vài phút cũng có thể thay đổi

Đường huyết không cố định mà thay đổi liên tục theo:

·         Bữa ăn

·         Thuốc điều trị

·         Hoạt động thể lực

·         Căng thẳng

·         Hormone trong cơ thể

Nếu lấy hai mẫu máu ở hai thời điểm khác nhau, sự khác biệt có thể đến từ thay đổi sinh lý chứ không phải do máy.

Cách kiểm tra khi hai máy đo đường huyết cho kết quả khác nhau

Khi nghi ngờ hai máy không đồng nhất, có thể kiểm tra theo cách có hệ thống:

Đo lại bằng cùng một mẫu máu

Nên:

·         Rửa tay bằng nước sạch và lau khô hoàn toàn

·         Dùng cùng một thời điểm lấy máu

·         Sử dụng que thử còn hạn và bảo quản đúng

·         Đo liên tiếp bằng hai máy

Nếu hai máy luôn lệch theo một xu hướng cố định, có thể cần kiểm tra độ chính xác của một trong hai thiết bị.

Kiểm tra bằng dung dịch chuẩn của máy

Một số thiết bị có dung dịch kiểm tra để đánh giá:

·         Máy có hoạt động đúng không

·         Que thử có phù hợp không

·         Hệ thống đo có nằm trong giới hạn cho phép không

Kết quả kiểm tra nên được đối chiếu với khoảng giá trị nhà sản xuất cung cấp.

So sánh với xét nghiệm tại cơ sở y tế khi cần

Nếu kết quả từ máy đo tại nhà khác xa so với tình trạng thực tế hoặc ảnh hưởng đến việc điều chỉnh thuốc, nên kiểm tra lại bằng xét nghiệm đường huyết tại cơ sở y tế.

Đây là cách xác định mức độ sai lệch đáng tin cậy hơn so với việc chỉ so sánh hai máy gia đình.

Khi nào sự khác nhau giữa hai máy đo đường huyết cần được lưu ý?

Không phải mọi sự chênh lệch đều nguy hiểm. Tuy nhiên, cần chú ý hơn khi:

·         Hai máy thường xuyên cho kết quả khác biệt lớn

·         Một máy báo mức đường huyết thấp hoặc cao bất thường

·         Kết quả không phù hợp với triệu chứng cơ thể

·         Người bệnh chuẩn bị điều chỉnh liều insulin hoặc thuốc hạ đường huyết

·         Kết quả thay đổi đột ngột mà không có nguyên nhân rõ ràng

Ví dụ, nếu một máy báo hạ đường huyết nghiêm trọng trong khi người đo hoàn toàn không có triệu chứng, nên kiểm tra lại thay vì chỉ dựa vào một kết quả đơn lẻ.

Làm thế nào để có kết quả đo đường huyết đáng tin cậy hơn?

Để giảm sự khác biệt giữa các lần đo:

·         Luôn rửa tay và lau khô trước khi đo

·         Bảo quản máy và que thử theo hướng dẫn

·         Không dùng que thử hết hạn

·         Kiểm tra pin và tình trạng hoạt động của máy

·         Dùng cùng một máy khi theo dõi xu hướng lâu dài

·         Ghi lại kết quả cùng thời điểm đo, bữa ăn và thuốc sử dụng

Việc theo dõi xu hướng qua nhiều ngày thường có giá trị hơn việc so sánh một vài lần đo giữa hai thiết bị khác nhau.

Hai máy đo đường huyết cho kết quả khác nhau thường do sự kết hợp giữa sai số thiết bị, điều kiện đo và biến động sinh lý của cơ thể. Một mức chênh lệch nhỏ có thể nằm trong giới hạn cho phép, nhưng nếu chênh lệch lớn, lặp lại nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến quyết định điều trị thì cần kiểm tra lại thiết bị và xác nhận bằng phương pháp phù hợp hơn.