Phòng khám không công khai bảng giá có đáng lo?

Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm niêm yết giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và giá dịch vụ chăm sóc, hỗ trợ theo yêu cầu tại cơ sở và trên Hệ thống thông tin về quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Luật cũng quy định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư nhân được quyết định giá nhưng phải kê khai và niêm yết công khai giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Vì vậy, vấn đề cần đánh giá không chỉ là “có bảng giá trên website hay không”, mà là người bệnh có tiếp cận được thông tin giá một cách rõ ràng, đầy đủ và trước khi sử dụng dịch vụ hay không.

Không công khai trên website có đồng nghĩa với không minh bạch?

Không nhất thiết.

“Công khai bảng giá” và “đăng toàn bộ bảng giá trên website” không hoàn toàn là một khái niệm. Một phòng khám có thể chưa đưa bảng giá lên website nhưng vẫn có bảng giá được niêm yết tại cơ sở và thực hiện nghĩa vụ công khai theo quy định.

Điểm đáng quan tâm hơn là khả năng tiếp cận thông tin của người bệnh. Nếu khi hỏi về một dịch vụ, phòng khám cung cấp mức giá rõ ràng, giải thích phạm vi dịch vụ và cho biết những khoản có thể phát sinh, việc không có bảng giá trực tuyến chưa đủ để kết luận cơ sở thiếu minh bạch.

Ngược lại, dấu hiệu rủi ro tăng lên khi phòng khám:

·         Không niêm yết hoặc công khai mức giá dịch vụ

·         Chỉ báo giá sau khi người bệnh đã sử dụng dịch vụ

·         Không giải thích rõ dịch vụ nào đã bao gồm trong mức giá

·         Không thông báo các khoản có khả năng phát sinh

·         Đưa ra giá khác nhau nhưng không giải thích căn cứ

·         Khó cung cấp thông tin giá khi người bệnh yêu cầu

Như vậy, minh bạch về giá nằm ở khả năng người bệnh biết mình sẽ phải trả cho dịch vụ nào, với mức giá nào và trong điều kiện nào, chứ không chỉ ở việc phòng khám có một trang “bảng giá” trên website.

Pháp luật yêu cầu phòng khám phải công khai giá như thế nào?

Đây là điểm quan trọng để phân biệt giữa một vấn đề về trải nghiệm thông tin và một dấu hiệu không tuân thủ quy định.

Điều 60 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh là niêm yết giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và giá dịch vụ chăm sóc, hỗ trợ theo yêu cầu tại cơ sở và trên Hệ thống thông tin về quản lý hoạt động khám bệnh, chữa bệnh.

Ở khía cạnh giá dịch vụ, Điều 110 của Luật cũng quy định cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư nhân được quyền quyết định giá nhưng phải kê khai giá và niêm yết công khai giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Điều này tạo ra một nguyên tắc quan trọng: phòng khám tư nhân có quyền xây dựng mức giá của mình, nhưng quyền quyết định giá không đồng nghĩa với quyền giữ kín giá.

Nói cách khác, mức giá cao hay thấp tự nó chưa chứng minh phòng khám thiếu minh bạch. Vấn đề nằm ở việc mức giá có được công khai và người bệnh có được tiếp cận thông tin cần thiết để đưa ra lựa chọn hay không.

Vì sao “không công khai giá” có thể làm tăng rủi ro cho người bệnh?

Chi phí y tế thường không chỉ phụ thuộc vào một con số ban đầu. Một lần khám có thể bao gồm tiền khám, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thủ thuật, thuốc hoặc các dịch vụ bổ sung tùy tình trạng thực tế.

Vì thế, minh bạch giá không chỉ có nghĩa là đưa ra một mức “giá khám”. Người bệnh còn cần hiểu mức giá đó bao gồm những gì và khi nào chi phí có thể thay đổi.

Nếu thiếu thông tin này, người bệnh khó ước tính tổng chi phí trước khi quyết định. Khoảng cách thông tin càng lớn thì nguy cơ phát sinh tranh chấp về chi phí càng cao.

Đặc biệt, với các dịch vụ theo yêu cầu, nguyên tắc công khai, minh bạch danh mục và mức giá giúp người dân biết để lựa chọn dịch vụ trên cơ sở tự nguyện và thỏa thuận với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Vì vậy, một phòng khám không công khai bảng giá không nên được xem là bằng chứng chắc chắn về hành vi thu phí bất hợp lý, nhưng đó là một tín hiệu đáng kiểm tra trước khi sử dụng dịch vụ.

Những dấu hiệu nào đáng lo hơn việc không có bảng giá trên website?

Mức độ đáng lo phụ thuộc vào cách phòng khám xử lý thông tin giá.

Một trường hợp tương đối bình thường là phòng khám không đăng bảng giá trực tuyến nhưng có niêm yết tại cơ sở, cung cấp báo giá khi người bệnh hỏi và giải thích rõ những khoản có thể phát sinh.

Ngược lại, cần thận trọng hơn khi xuất hiện nhiều dấu hiệu cùng lúc. Chẳng hạn, phòng khám từ chối cung cấp giá trước khi thực hiện dịch vụ, yêu cầu người bệnh thực hiện xét nghiệm hoặc thủ thuật trước rồi mới thông báo chi phí, hoặc không giải thích được sự khác biệt giữa giá quảng cáo và số tiền thực tế phải thanh toán.

Đáng chú ý nhất là tình huống giá không rõ ràng đi cùng tư vấn thiếu rõ ràng. Khi người bệnh không biết mình đang mua dịch vụ nào, dịch vụ đó gồm những gì và chi phí dự kiến bao nhiêu, khả năng đưa ra quyết định có đầy đủ thông tin sẽ giảm xuống.

Do đó, thay vì chỉ đặt câu hỏi “phòng khám này có bảng giá trên website không?”, nên đánh giá cả chuỗi thông tin từ trước khi khám đến khi thanh toán.

Người bệnh nên kiểm tra gì trước khi lựa chọn phòng khám?

Có thể dùng một cách kiểm tra đơn giản: yêu cầu phòng khám cung cấp giá cho đúng dịch vụ mình dự định sử dụng, thay vì chỉ hỏi “khám hết bao nhiêu tiền”.

Nên làm rõ:

·         Giá khám ban đầu là bao nhiêu

·         Mức giá đó bao gồm những nội dung nào

·         Xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh có tính riêng hay không

·         Dịch vụ theo yêu cầu có mức giá khác hay không

·         Những tình huống nào có thể làm tổng chi phí tăng

·         Có được thông báo và đồng ý trước khi thực hiện dịch vụ phát sinh hay không

·         Hóa đơn hoặc chứng từ thanh toán thể hiện các khoản thu như thế nào

Nếu phòng khám trả lời rõ ràng, cung cấp thông tin nhất quán và cho phép người bệnh cân nhắc trước khi sử dụng dịch vụ, đó là tín hiệu tích cực về tính minh bạch.

Ngược lại, nếu cơ sở liên tục né tránh câu hỏi về giá hoặc chỉ đưa ra con số sau khi dịch vụ đã được thực hiện, người bệnh có cơ sở để cân nhắc lựa chọn khác.

Không công khai bảng giá có phải dấu hiệu thiếu minh bạch không?

Có thể là dấu hiệu thiếu minh bạch, nhưng cần phân biệt giữa “không đăng giá trên website” và “không niêm yết, công khai giá theo quy định”.

Với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, pháp luật hiện hành đặt ra yêu cầu công khai giá dịch vụ. Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định trách nhiệm niêm yết giá của cơ sở và quy định riêng rằng cơ sở tư nhân phải kê khai, niêm yết công khai giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh.

Vì vậy, người bệnh không nên chỉ nhìn vào việc phòng khám có một bảng giá trực tuyến hay không. Cách đánh giá thực tế hơn là xem giá có được công khai, có dễ tiếp cận, có được giải thích trước khi sử dụng dịch vụ và có nhất quán với số tiền phải thanh toán hay không.

Một phòng khám có thể có mức giá cao nhưng vẫn minh bạch. Ngược lại, mức giá ban đầu thấp nhưng không nói rõ các khoản phát sinh cũng có thể khiến người bệnh khó đánh giá đúng tổng chi phí.

Minh bạch không nằm ở việc giá rẻ hay đắt; minh bạch nằm ở khả năng biết trước mình đang trả tiền cho điều gì.

Nếu thông tin giá không rõ ràng, người bệnh nên yêu cầu báo giá và phạm vi dịch vụ cụ thể trước khi thực hiện. Đây là cách đơn giản để giảm bất ngờ về chi phí và có thêm cơ sở đánh giá mức độ minh bạch của phòng khám.