Chỉ số BMR chuẩn được hiểu như thế nào?

Không có một mức BMR chuẩn cho tất cả mọi người

BMR (Basal Metabolic Rate, tỷ lệ trao đổi chất cơ bản) là lượng năng lượng cơ thể tiêu hao để duy trì những chức năng sống thiết yếu khi đang thức nhưng nghỉ ngơi hoàn toàn, nhịn ăn và ở môi trường có nhiệt độ phù hợp. Năng lượng này phục vụ hô hấp, tuần hoàn, duy trì thân nhiệt và hoạt động của các cơ quan. BMR thường được biểu thị bằng kcal/ngày.

Vì nhu cầu duy trì cơ thể khác nhau ở mỗi người, không thể lấy một con số như 1.200, 1.500 hay 1.800 kcal/ngày làm ngưỡng “đạt chuẩn” cho tất cả. Một mức BMR thấp hơn người khác không tự động có nghĩa là chuyển hóa kém; mức cao hơn cũng không đồng nghĩa với sức khỏe tốt hơn.

Khi nói đến “chỉ số BMR chuẩn”, cách hiểu hữu ích hơn là mức năng lượng cơ bản được ước tính hoặc đo trong điều kiện phù hợp với đặc điểm của chính người đó. Giá trị này cần được diễn giải cùng thông tin về cơ thể và sức khỏe, thay vì so với một mốc chung.

Vì sao chỉ số BMR của mỗi người khác nhau?

BMR chịu tác động của nhiều yếu tố. Hai người cùng cân nặng vẫn có thể tiêu hao năng lượng lúc nghỉ khác nhau vì thành phần cơ thể và tình trạng sinh lý không giống nhau.

·         Kích thước cơ thể: Cơ thể lớn hơn thường có nhiều mô cần duy trì hơn, nên mức tiêu hao năng lượng cơ bản có thể cao hơn.

·         Khối nạc và khối cơ: Khối lượng mô không phải mỡ, trong đó có cơ, là yếu tố quan trọng liên quan đến tiêu hao năng lượng khi nghỉ.

·         Tuổi và đặc điểm sinh học: Tuổi tác, những thay đổi về khối cơ và khác biệt sinh lý giữa các cá nhân đều ảnh hưởng đến BMR. Các công thức thường sử dụng tuổi và hệ số nam/nữ để ước tính.

·         Nội tiết và tình trạng cơ thể: Hormone tuyến giáp, bệnh lý, giai đoạn tăng trưởng, mang thai hoặc cho con bú có thể làm nhu cầu năng lượng thay đổi.

Do đó, việc so BMR của mình với người khác chỉ có ý nghĩa khi biết hai giá trị được đo hay tính bằng cùng phương pháp và đặt trong bối cảnh tương ứng.

Cách ước tính BMR và hiểu đúng kết quả

Một công thức phổ biến thực tế ước tính RMR

Nhiều công cụ trực tuyến ghi là “tính BMR” nhưng lại dùng phương trình Mifflin–St Jeor. Phương trình này được xây dựng để ước tính năng lượng tiêu hao lúc nghỉ (REE/RMR), khái niệm gần BMR nhưng không hoàn toàn trùng với BMR đo trong điều kiện nền nghiêm ngặt.

Với người trưởng thành, dạng rút gọn thường được sử dụng là:

·         Công thức nam: RMR = 10 × cân nặng (kg) 6,25 × chiều cao (cm) − 5 × tuổi 5.

·         Công thức nữ: RMR = 10 × cân nặng (kg) 6,25 × chiều cao (cm) − 5 × tuổi − 161.

Ví dụ, với người 30 tuổi, nặng 60 kg và cao 165 cm, công thức cho nữ cho kết quả khoảng 1.320 kcal/ngày, còn công thức cho nam là khoảng 1.486 kcal/ngày. Đây là hai kết quả ước tính theo các hệ số của công thức, không phải hai mức chuẩn sức khỏe và cũng không phải chỉ tiêu lượng ăn mỗi ngày.

Khi nào cần đo thay vì chỉ tính?

Công thức dự đoán không phản ánh đầy đủ khác biệt về thành phần cơ thể, tình trạng bệnh lý hoặc chuyển hóa của từng cá nhân. Khi cần đánh giá chính xác hơn, cơ sở y tế có thể đo mức tiêu hao năng lượng bằng phương pháp đo nhiệt lượng gián tiếp. Việc đo BMR đúng nghĩa đòi hỏi điều kiện kiểm soát chặt chẽ về nghỉ ngơi, thời gian nhịn ăn và nhiệt độ môi trường.

Nếu chỉ dùng để tham khảo, hãy kiểm tra tuổi, cân nặng, chiều cao, đơn vị nhập và tên phương trình của công cụ. Không nên coi một kết quả tính trực tuyến là chẩn đoán về tốc độ chuyển hóa.

BMR khác RMR và tổng năng lượng tiêu hao hằng ngày ra sao?

Ba khái niệm này đều nói về tiêu hao năng lượng nhưng không thể dùng thay thế cho nhau:

Vì TDEE còn bao gồm vận động và tiêu hóa, nhu cầu calo ăn uống hằng ngày không thể xác định chỉ bằng BMR. Khi lập kế hoạch tăng cân, giữ cân hoặc giảm cân, cần xem xét tổng mức tiêu hao, mục tiêu, tình trạng sức khỏe và khả năng duy trì chế độ ăn.

Nên làm gì khi BMR ước tính cao hoặc thấp bất ngờ?

Trước hết, hãy kiểm tra lại thông số nhập và phân biệt kết quả BMR với RMR hoặc TDEE. Nếu đang so hai kết quả ở những thời điểm khác nhau, cần lưu ý rằng cân nặng, khối cơ, tuổi và tình trạng sinh lý có thể đã thay đổi.

Một con số đơn lẻ không đủ để kết luận có rối loạn chuyển hóa. Nếu sự thay đổi cân nặng không chủ ý, mệt mỏi kéo dài, sợ lạnh hoặc tim đập nhanh xuất hiện cùng những lo ngại về chuyển hóa, nên trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá thích hợp. Tránh tự ý điều chỉnh lượng ăn quá mức chỉ vì kết quả từ một công cụ tính toán.