Chia sẻ lịch uống thuốc với người thân qua ứng dụng thế nào?

Điểm quan trọng là chọn đúng mức độ chia sẻ cần thiết. Nếu mục tiêu chỉ là để người thân biết đang sử dụng thuốc gì, chức năng chia sẻ danh sách có thể đã đủ. Nếu cần người chăm sóc tham gia nhắc nhở hằng ngày, nên chọn ứng dụng có cơ chế kết nối người chăm sóc và thông báo khi bỏ lỡ lịch dùng thuốc.

Có thể chia sẻ những thông tin nào về lịch uống thuốc?

Thông tin mà người thân nhìn thấy phụ thuộc vào thiết kế và quyền truy cập của từng ứng dụng. Thông thường, việc chia sẻ có thể bao gồm một hoặc nhiều thành phần như tên thuốc, thời điểm dự kiến sử dụng, tần suất, trạng thái đã uống hoặc bỏ qua và lịch sử ghi nhận.

Ví dụ, ứng dụng Sức khỏe trên iPhone cho phép người dùng quản lý thuốc theo lịch, ghi nhận một liều là “Đã dùng” hoặc “Đã bỏ qua” và chia sẻ danh sách thuốc hoặc từng thuốc cụ thể với người thân. Apple cũng lưu ý rằng khi thêm thuốc mới sau khi đã thiết lập chia sẻ, người dùng cần bổ sung thuốc đó vào danh sách được chia sẻ nếu muốn người kia tiếp tục nhìn thấy đầy đủ thông tin.

Điều này cho thấy cần phân biệt hai khái niệm:

·         Chia sẻ thông tin thuốc: Người thân biết bạn đang dùng những thuốc nào

·         Theo dõi việc dùng thuốc: Người thân còn nhận được thông tin hoặc cảnh báo liên quan đến việc bạn đã uống hay bỏ lỡ liều

Không nên mặc định rằng một ứng dụng có tính năng “chia sẻ thuốc” thì người chăm sóc sẽ tự động nhận cảnh báo khi người dùng quên thuốc.

Ứng dụng theo dõi và báo cho người chăm sóc bằng cách nào?

Với ứng dụng có chức năng dành riêng cho người chăm sóc, cơ chế thường gồm ba mắt xích: lịch thuốc được thiết lập trong tài khoản của người dùng, người dùng ghi nhận việc dùng thuốc, sau đó ứng dụng sử dụng trạng thái này để cập nhật hoặc gửi cảnh báo cho người được cấp quyền.

Medisafe là một ví dụ rõ hơn về mô hình này. Tính năng Medfriend cho phép người dùng mời thành viên gia đình hoặc người thân tham gia hỗ trợ; theo thông tin hiện tại của Medisafe, Medfriend có thể được thông báo nếu người dùng bỏ lỡ một liều thuốc.

Cơ chế này khác với báo thức thông thường trên điện thoại. Báo thức chỉ nhắc người uống thuốc, còn hệ thống có người chăm sóc tạo thêm một lớp hỗ trợ: khi người dùng không hoàn tất việc ghi nhận theo quy trình của ứng dụng, người thân có thể biết để chủ động liên hệ.

Tuy vậy, một trạng thái “chưa ghi nhận” không nhất thiết đồng nghĩa với “chưa uống thuốc”. Người dùng có thể đã uống nhưng quên xác nhận trong ứng dụng. Vì vậy, dữ liệu ứng dụng nên được xem là công cụ hỗ trợ giao tiếp và theo dõi, không phải bằng chứng tuyệt đối về việc một liều thuốc đã thực sự được sử dụng.

Cách thiết lập chia sẻ lịch uống thuốc với người thân

Quy trình cụ thể khác nhau giữa các ứng dụng, nhưng về nguyên tắc có thể thiết lập theo trình tự sau:

1.    Nhập đúng danh sách thuốc và lịch sử dụng

2.    Kiểm tra tên thuốc, thời điểm và tần suất theo hướng dẫn đang áp dụng

3.    Bật nhắc lịch và chức năng ghi nhận liều

4.    Khi đến giờ, người dùng cần có cách đánh dấu đã uống hoặc bỏ qua để hệ thống có dữ liệu theo dõi

5.    Mở phần chia sẻ hoặc người chăm sóc

6.    Chọn tính năng như chia sẻ dữ liệu sức khỏe, caregiver, family member hoặc Medfriend tùy ứng dụng

7.    Mời đúng người cần hỗ trợ

8.    Kiểm tra kỹ tài khoản hoặc thông tin liên hệ trước khi gửi lời mời

9.    Chọn dữ liệu và quyền được chia sẻ

10.  Chỉ cấp những thông tin cần thiết cho mục tiêu theo dõi

11.  Kiểm tra bằng một lịch thử

12.  Hai bên nên xác nhận rằng người chăm sóc thực sự nhìn thấy thông tin hoặc nhận được cảnh báo như dự kiến

Việc kiểm tra bước cuối khá quan trọng vì cài đặt thông báo, quyền hệ điều hành hoặc chế độ im lặng có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận nhắc. Trên iPhone, chẳng hạn, ứng dụng Sức khỏe có thể gửi lời nhắc ghi nhận thuốc và có tùy chọn cảnh báo quan trọng đối với thuốc được thiết lập phù hợp.

Nên cấp cho người thân quyền xem hay quyền chỉnh sửa?

Nguyên tắc phù hợp là chỉ cấp quyền cần thiết cho vai trò chăm sóc.

Nếu người thân chỉ cần nhắc khi bạn quên thuốc, quyền xem trạng thái hoặc nhận thông báo thường là mức phù hợp hơn. Nếu ứng dụng còn cho phép người chăm sóc chỉnh sửa thông tin thuốc, cần thận trọng hơn vì thay đổi tên thuốc, lịch hoặc dữ liệu sử dụng có thể làm sai hệ thống theo dõi.

Chính sách hiện hành của Medisafe cho biết người dùng có thể mời người thân làm Medfriend hoặc Caregiver; tùy quyền được cấp, một Caregiver có thể được phép chỉnh sửa một số thông tin trong dịch vụ. Medisafe đồng thời nêu rõ việc này đồng nghĩa với chia sẻ thông tin về thuốc và mức độ tuân thủ dùng thuốc với người được chọn.

Vì vậy, trước khi bật tính năng nên kiểm tra ba vấn đề:

·         Người nhận thực sự có cần xem toàn bộ danh sách thuốc hay không

·         Người nhận chỉ cần được cảnh báo hay cần quyền chỉnh sửa

·         Có thể thu hồi quyền chia sẻ khi không còn nhu cầu hay không

Đây không chỉ là vấn đề tiện lợi mà còn liên quan đến quyền riêng tư, bởi lịch sử dùng thuốc là thông tin sức khỏe cá nhân. Chỉ nên chia sẻ với người mà người dùng chủ động lựa chọn và tin tưởng.

Chia sẻ qua ứng dụng không thay thế quản lý thuốc chuyên môn

Người thân có thể hỗ trợ rất hiệu quả trong việc nhớ lịch, kiểm tra một liều bị bỏ quên và duy trì thói quen dùng thuốc. Hỗ trợ từ gia đình hoặc người đồng hành cũng được sử dụng trong các mô hình hỗ trợ tuân thủ điều trị; WHO, trong hướng dẫn về điều trị lao, đề cập việc huy động người thân hoặc “treatment buddy” và sử dụng các hình thức nhắc điện tử để hỗ trợ người bệnh duy trì lịch điều trị.

Tuy nhiên, vai trò này cần có ranh giới rõ. Ứng dụng và người chăm sóc không nên tự quyết định thay đổi liều, bỏ thuốc, uống bù hoặc thay đổi thời điểm sử dụng chỉ dựa trên trạng thái hiển thị trong ứng dụng. Apple cũng lưu ý tính năng Thuốc trong ứng dụng Sức khỏe không thay thế quyết định y tế chuyên môn và khuyến nghị trao đổi với người cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe trước khi đưa ra quyết định liên quan đến sức khỏe.

Cách sử dụng hợp lý là để ứng dụng làm ba việc: lưu lịch, tạo nhắc nhở và giúp hai bên nhận biết khi có dấu hiệu một liều chưa được ghi nhận. Khi có tình huống bất thường liên quan đến liều dùng hoặc cách xử trí, thông tin chuyên môn về thuốc vẫn phải là căn cứ quyết định.

Như vậy, hoàn toàn có thể chia sẻ lịch uống thuốc với người thân qua ứng dụng để cùng theo dõi và nhắc nhở. Giá trị lớn nhất không nằm ở việc gửi một danh sách thuốc, mà ở khả năng tạo một quy trình phối hợp: người dùng có lịch rõ ràng, ghi nhận việc dùng thuốc và người chăm sóc nhận được đúng thông tin cần thiết khi có vấn đề.

Trước khi thiết lập, nên kiểm tra ứng dụng đang dùng hỗ trợ loại chia sẻ nào, người thân được xem những dữ liệu gì và có quyền chỉnh sửa hay không. Với thuốc đang điều trị, ứng dụng nên đóng vai trò hỗ trợ tuân thủ và giao tiếp; mọi thay đổi về cách dùng thuốc vẫn cần dựa trên hướng dẫn chuyên môn phù hợp.